مرتضى مطهرى
446
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
مابهالاشتراك داريم و مابهالامتياز نداريم ، بلكه به اين معنى است كه كمال و نقص در كار است و كامل هر چه هست همان مابهالاشتراك است ، نه آن است با چيز ديگرى ، ولى در عين حال كامل با اينكه در همان مابهالاشتراك با ناقص يكى است در همان هم عينا اختلاف دارند . بعضى از مثالهايى را كه قبلا گفتهاند در اينجا تكرار مىكنيم : 1 . مثال به نور : مثال خوبى كه ذكر مىكنند اين است كه مىگويند اگر ما نور قوى و نور ضعيف داشته باشيم قهرا اين دو نور به دليل قوّت و ضعف مىتوانند دو تا باشند . آيا نور قوى نور است بعلاوهء چيز ديگر ؟ يعنى آيا نور خودش يك چيزى است كه به طور متساوى در قوى و ضعيف وجود دارد ولى نور قوى ، نور است كه با يك شىء ديگر مخلوط شده است ؟ نه ، نور قوى آنچه كه مشترك است با نور ضعيف ، در نوريت است ، آنچه هم تفاوت دارد با نور ضعيف در نوريت است نه در چيز ديگر . عكسش چطور ؟ آيا نور واقعى همان نور قوى است و نور ضعيف نور است با يك مخلوطى ؟ آيا نور ضعيف نور است بعلاوهء شىء ديگر ؟ يعنى وقتى نور خالص بشود مىشود « نور قوى » ، وقتى كه با چيز ديگرى مخلوط بشود مىشود « نور ضعيف » ؟ نه ، اينطور نيست كه نور ضعيف مثلا با ظلمت مخلوط شده است كه بگوييم ظلمت يك واقعيتى است آمده است با نور مختلط شده و نور ضعيف به وجود آمده است . نه ، نور ضعيف هم جز نور چيزى نيست . 2 . مثال به حركت : مثال ديگرى كه ما در گذشته آن را ذكر كرديم مثال حركت است . اگر ما حركت سريع و حركت بطىء داشته باشيم - كه داريم - آيا دو حركت داريم كه با يكديگر متبايناند ؟ مثلا فرض كنيد يك حركت داريم كه هر كيلومتر راه در يك دقيقه طى مىشود و يك حركت ديگر داريم كه هر كيلومتر راه در نيم دقيقه طى مىشود . اين حركت است ، آن هم حركت است ولى در عين حال با يكديگر اختلاف دارند ؛ آن حركت شديدتر و سريعتر است و اين حركت ضعيفتر و كندتر . مىگوييم آيا حركت شديد يعنى حركت مخلوط با شىء ديگر ؟ يا نه ، حركت چيزى است كه در ذات خودش قابل شدت و ضعف است ؛ وقتى هم شدت پيدا مىكند خود حركت بيشتر مىشود ؟ حركت ضعيف چطور ؟ آيا حركت همان حركت سريع است
--> استاد : بله ، قهرا همين جور مىشود ، يعنى از سنخ او مىشود .